ครอบครัวยุคใหม่ ในโลกการทำงานใบเดิม

แม้ยังไม่มีการสำรวจระดับชาติในประเด็นนี้ในไทย แต่หลักฐานจากงานวิจัยที่พอมีอยู่ชี้ให้เห็นว่าความท้าทายเหล่านี้ไม่ได้จำกัดอยู่แต่ในสหรัฐฯ

งานวิจัยของ รศ.ดร.มนสิการ กาญจนะจิตรา และคณะ จากสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล (สนับสนุนโดย สกสว.) ที่ศึกษาการปรับวิถีการทำงานของครอบครัวเมื่อมีลูก พบว่าแม่ไทยจำนวนมากเผชิญกับแรงดึงจากหลายทิศทางในลักษณะคล้ายกัน บางส่วนเลือกออกจากตลาดแรงงาน บางส่วนหันไปขายออนไลน์เพื่อการทำงานที่ยืดหยุ่นกว่า แต่ก็แลกมาด้วยความไม่มั่นคงและการขาดสวัสดิการ

ในมิติเศรษฐกิจ งานวิทยานิพนธ์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ใช้ข้อมูลการสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน (SES) ปี 2560 พบว่าแม่ไทยได้ “รับโทษทางค่าจ้างจากการเป็นแม่” (Motherhood Wage Penalty) เฉลี่ยสูงถึง 7.6% และยิ่งสูงกว่านั้นในภาครัฐ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าการมีลูกส่งผลกระทบต่อรายได้และเส้นทางอาชีพของผู้หญิงอย่างเป็นรูปธรรม

งานวิจัยในกลุ่มอาชีพ เช่น พยาบาลและบุคลากรในองค์กรต่าง ๆ ยังพบว่าความขัดแย้งระหว่างงานกับครอบครัว (Work-Family Conflict) อยู่ในระดับปานกลางถึงสูง โดยเฉพาะในกลุ่มที่ทำงานกะหมุนเวียนหรือไม่มีความยืดหยุ่นด้านเวลา
แต่สิ่งที่งานวิจัยไทยส่วนใหญ่ยังขาดคือข้อมูลในมิติของพ่อ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญที่จะช่วยให้เห็นภาพการแบ่งภาระภายในครอบครัวได้ครบถ้วน